menu

MACEDONIA

(F.Y.R.O.M)

 

1

Bitola, Heraclea Lyncestis, Prilep i Varosz, Stobi, Ohrid, Sv.Naum, Struga, Radożda

2 Staro Nagoriczane, Scupi, Tetovo, Mon.Bigorski, Mavrovo, Bargala, Stip
 
Macedonia, kraj słońca – jej flaga przedstawia wystylizowane żółte, promieniujące słońce na czerwonym tle.
       

 

 

 

Historyczna Macedonia za czasów Filipa II i Aleksandra Wielkiego (IV w.p.n.e.) obejmowała teren znacznie większy, sięgający aż po połnocne wybrzeże morza Egejskiego. Dzisiejsza obejmuje jedynie jej część, pozostałe znajdują się w granicach Grecji i mały obszar w Bułgarii. Aktualna Macedonia wyłoniła się jako samodzielne państwo po rozpadzie Jugosławii w 1991 r. Wprawdzie kraj nie posiada dostępu do morza, ale brak ten wynagradza w pewnym stopniu wybrzeże jeziora Ohrydzkiego

Historyczna Macedonia za czasów Filipa II i Aleksandra Wielkiego (IV w.p.n.e.) obejmowała teren znacznie większy, sięgający aż po połnocne wybrzeże morza Egejskiego. Dzisiejsza obejmuje jedynie jej część, pozostałe znajdują się w granicach Grecji i mały obszar w Bułgarii. Aktualna Macedonia wyłoniła się jako samodzielne państwo po rozpadzie Jugosławii w 1991 r. Wprawdzie kraj nie posiada dostępu do morza, ale brak ten wynagradza w pewnym stopniu wybrzeże jeziora Ohrydzkiego.

Liczne zabytki z okresu antycznego, wczesnochrześcijańskiego, bizantyjskiego i tureckiego, oraz rezerwaty i górskie pejzaże zachęcają do podróży. Wrodzona uprzejmość i miłe przyjęcie ze strony jej mieszkańców zauroczą każdego.

Macedonia ma 25 700 km2 i liczy niewiele ponad 2 mln mieszkańców, stolicą jest Skopje. Ponad 67 % mieszkańców wyznaje prawosławie, 30 % - islam, używany alfabet to cyrylica. Od południa graniczy z Grecją, od północy z Serbią i Czarnogórą, od wschodu z Bułgarią a od zachodu z Albanią. Góry pokrywają znaczną część jej powierzchni z najwyższym szczytem Korab – 2753 m n.p.m. na granicy z Albanią. Krajobraz uzupełniają trzy duże jeziora graniczne na południu: Ohrid, Prespa i Dojran. Macedonia posiada 3 górskie parki narodowe: Mavrovo, Galicica i Pelister. Główna rzeka Vardar ma 420 km długości i przepływa ukośnie przez cały kraj.

 

BITOLA

Duże miasto (dawny Monastir) położone na południu kraju w regionie Pelagonia, zwane w XIX w. „miastem konsulów” gdyż stanowiło stolicę regionu i ważny ośrodek dyplomatyczny i handlowy w czasie panowania tureckiego. Z tego okresu pozostały liczne meczety znaczące swoimi minaretami panoramę miasta, łaźnia Deboy z XVII w., bazar kryty – bezistan z XVI w. i czarszija – tradycyjna dzielnica bazarowa z plątaniną wąskich uliczek, pełnych sklepików, kafejek i warsztatów oraz licznych straganów z wszelkimi artykułami oraz warzywami i owocami. Dziś dalej pelni swoją rolę.

 

Największy jest meczet Iszaka z pocz. XVI w. służy celom kultu ale dostępny jest do zwiedzania. Yeni meczet z XVI w. mieścił dawniej galerię sztuki. Ostatnio (2008) prowadzone tu prace wykopaliskowe potwierdziły legendę: meczet wybudowano na ruinach chrześcijańskiego kościoła.

Najbardziej reprezentacyjna ulica miasta, wyłącznie dla pieszych, Szirok Sokak biegnie z pn. (okolice bazaru) na pd. (park miejski). Tu znajdują się stylowe budynki z XVIII i XIX w. i Wieża Zegarowa, większość sklepów, barów i restauracji.

Nieco z boku stoi kościół św. Dymitra z pocz. XIX w. trzynawowy z 5 kaplicami, niski i skromny zewnątrz (zgodnie z nakazami władz tureckich). Obszerne wnętrze kryje bardzo bogato rzeźbiony i złocony wielki ikonostas, liczne boazerie i ikony.

Muzeum narodowe z kolekcjami archeologiczną, etnograficzną i historyczną mieści się w budynku dawnej militarnej szkoły tureckiej, gdzie m.in. studiował Ataturk.

ulica Szirok Sokak

OPISANE MIEJSCA


Miejscowości :

Bitola
Monastyr sv.J.Bigorski
Monastyr sv.Naum
Ohrid
Prilep i Varoš
Radożda
Staro Nagoricane
Stip
Struga
Tetovo

Antyczne wykopaliska :

Bargala
Heraclea Lincestis
Scupi
Stobi

Park Narodowy :

Mavrovo

 

HERACLEA LYNCESTIS

Dwukilometrowy spacer na południe od centrum Bitoli prowadzi do ruin antycznego miasta założonego w IV w.p.n.e. przez Filipa II. W okresie dominacji rzymskiej Heraclea znalazła się na trakcie Via Egnatia prowadzącym z Bizancjum do Rzymu.

Z tego okresu pochodzi długi portyk z kolumnami i marmurowymi figurami, termy, monumentalna fontanna miejska i teatr na 3 tys. miejsc z pocz. II w. przystosowany do spektakli z udziałem zwierząt a potem zmodernizowany do spektakli sportowych.

W okresie wczesnochrześcijanskim była w Heraclei siedziba biskupstwa i wtedy wzniesiono nowe budowle. Mała bazylika pochodzi z k. IV w., 3-nawowa z absydą poprzedzona jest dużą salą. Duża bazylika o monumentalnych wymiarach zbudowana została w V – VI w. na podobnym planie z dodaniem kilku sal bocznych. Od zach. do bazyliki przylega rezydencja biskupia z licznymi pomieszczeniami wokół centralnego dziedzińca. Wszędzie posadzki pokryte są wspaniałymi mozaikami o bardzo urozmaiconych motywach z tematyki religijnej, reprezentacjach zwierzęcych, roślinnych lub we wzory geometryczne.
Szczególnie piękna jest ta w narteksie dużej bazyliki, która na ponad 100 m² przedstawia ówczesną wizję świata a wokół medaliony z zwierzętami wodnymi. Wszechobecne mozaiki wykonane z kamyków w 27 kolorach są największym bogactwem i atrakcją Heraclei. Najazd Słowian w VI w. zamienił miasto w ruiny. Prace wykopaliskowe prowadzone są od wielu lat, w sezonie 2008/9 pozwoliły odslonić mozaikę w sali północnej, mury miejskie od strony południowej a kolejna mozaika jest w stanie konserwacji. Do zwiedzenia jest też małe muzeum a w nim makieta miasta.
Pozostałości z rzymskiej fontanny miejskiej
Teatr rzymski z pocz. II w.

 

PRILEP i VAROŠ

Prilep znajduje się we wsch. części Pelagonii i jest centrum regionu słynnego z uprawy tytoniu. Jesienią wszędzie stoją tu wiaty z drewnianych żerdzi lub z prętów metalowych z daszkiem z przezroczystego plastiku, w nich suszą się liście tytoniowe nanizane na sznury.

Dziś Prilep to dość rozległe miasto pozbawione większego uroku, z czarsziją w centrum, ruinami meczetu z XV w. obok przyjemnego parku.

Varoš jest starszy, we wczesnym średniowieczu był miastem z kilku dziesiątkami kościołów a Prilep podmiejskim osiedlem, które zaczęło przybierać na znaczeniu od XIV w. i teraz jest akurat odwrotnie. W Varoš zachowało się tylko kilka kościolów; św. Dymitra z k. XIII w., dość przysadzisty, ładnie odremontowany ze skwerkiem wokół, św. Mikołaja z XIII w. jednonawowy,

Kościół św. Dymitra z k. XIII w.
wysoki jakby piętrowy, bez kopuły, o ścianach wewnątrz pokrytych wszędzie dobrze zachowanymi freskami, św. Piotra z XIV w. i św. Bogurodzicy z XV w.
Kościół św. Mikołaja z XIII w.

Za miastem blisko Varoš na wzgórzu poród skał o dziwacznych kształtach sterczą ruiny zamku Markovi Kuli z X – XIV w., obok, nieco niżej, przyczepił się do skały kościół i klasztor Michała Archanioła z XII - XIV w. Klasztor przechodzi odnowę z dobudową reprezentacyjnej bramy i schodów.

 

 

STOBI

Ten obiekt archeologiczny znajduje się 70 km na południe od Skopje, koło miejscowości Gradsko, tuż przy autostradzie E-75 prowadzącej do Grecji.

Antyczne miasto, położone w strategicznym miejscu, jego początki sięgają IV w.p.n.e. a okres rozkwitu przypada na początek naszej ery. Ostatecznie zostało zrujnowane w VI w. przez trzęsienie ziemi i najazdy Słowian.

Na rozległym terenie wykopalisk największym obiektem jest teatr rzymski z II w. na 7600 widzów, później służył za arenę do walk gladiatorów, obecnie jest odbudowany i okazyjnie użytkowany, obok widać ruiny kasyna; znaleziono tutaj ówczesne kości do gry.

Ruiny bazyliki chrześcijańskiej z IV – VI w.
 

Trochę dalej znajdowała się łaźnia.

Przy głównej ulicy odkryto ruiny dwóch bazylik chrześcijańskich z IV – VI w.; w tej większej, 3-nawowej z obszernym nartexem zachowała się chrzcielnica i groby słowiańskie, tę drugą wybudowano na murach wsześniejszej synagogi.

Z poźniejszego okresu, z V w., pochodzą lepiej zachowane pozostałości bazyliki tzw. biskupiej i obok baptysterium z z pięknymi mozaikami o motywach zwierzęcych i roślinnych.

Baptysterium z basenem chrzcielniczym

 

Nieco dalej mieścił się rozległy pałac biskupa Teodozjusza. Wokół przy ulicach usytuowane były domy bogatych patrycjuszy, widać pozostałości murów, ozdobne fontanny, miejscami zachowały się mozaiki podłogowe, liczne rzeźbione fragmenty marmurowych dekoracji i kolumny z których kilka ustawiono na dawnych pozycjach.

Na wsch. obrzeżu terenu znajduje się małe muzeum, nie zawsze otwarte, a przy parkingu jest bar i sklep z pamiątkami i wyrobami macedońskimi.

 

"POPOVA KULA"

w Demir Kapija

Małe miasteczko o potureckiej nazwie położone przy autostradzie E-75 Skopje – Grecja na 30 km przed granicą, otoczają je rozlegle winnice, dawniej należące do rodziny królewskiej.
Widoczne z dala na górce budynki z wieżą to nowoczesna winiarnia Popova Kula podtrzymująca wielowiekowe tradycje.
Produkowane wina czerwone i białe, 5 gatunków, dojrzewają w metalowych kadziach lub dębowych beczkach w piwnicach. Popova Kula to oprócz winiarni także hotel z ładnymi, stylowymi pokojami, każdy z balkonem - tarasem z widokiem na góry, restauracja, barek, zaciszny salon w wieży i... możliwość degustacji win i potraw regionalnych.
Malownicza górzysta okolica, wąwóz rzeki Vardar o skalnych ścianach, ruiny antycznych i bizantyjskich konstrukcji obronnych zachęcają do pieszych wycieczek.

OHRID

Najbardziej znane miasto Macedonii i jej wakacyjna stolica. Położone nad jeziorem Ohrydzkim na pd-zach krańcu kraju, wpisane jest w rejestr zabytkowych ośrodków kultury światowej UNESCO.

Dawna osada Lychnidos znana już w IV w.p.n.e. w okresie rzymskim znalazła się na Via Egnatia prowadzącej z Bizancjum przez Dyrrachium (Durres w Albanii) do Rzymu. W IX w. już zwana Ohrid (w posiadaniu bułgarskim, potem bizantyjskim) stanowiła ważny ośrodek kultury słowiańskiej, działała tu uczelnia założona przez św. Klimenta i św. Nauma (uczni Cyryla i Metodego) i wiele kościołów. W XIV w. Ohrid dostał się pod panowanie tureckie na 600 lat. W XX w. znalazł się na 80 lat w Republice Macedońskiej wchodzącej wtedy w skład Jugosławii.

Najstarsza część miasta gdzie usytuowane są zabytkowe obiekty znajduje się na wysokim brzegu jeziora, niegdyś otoczona była murami miejskimi łączącymi się z murami rozległej, górującej nad miastem twierdzy władcy Samuela z X-XI w.

Na wzgórzu Plaośnik zwraca uwagę nowa cerkiew pod wezwaniem św.Pantelejmona, zwana grobem św.Klimenta. Zrekonstruowano ją a raczej wybudowano w 2003 r.na starych fundamentach naśladując dawne formy i dekoracje w stylu bizantyjskim z braku przekazów historycznych.

Obok, powyżej widać ruiny bazyliki z IV – VI w. z pięknymi mozaikami na posadzkach i wielką chrzcielnicą.

Pomiędzy nimi – pozostałości antycznych budowli i dalej teatr na zboczu.

Ruiny bazyliki z IV – VI w.
Najstarszą świątynią w mieście jest bazylika św.Zofii z XI w. z wieżami i otwartą galerią arkadową z boku. Rozbudowana w XIV w. zachowała częściowo swoje freski – była zamieniona przez Turków na meczt a stare freski pokryto gipsem co zapewniło ich konserwację. Wokół na skwerze żyją żółwie. Na stromym cyplu nad jeziorem znajduje się malowniczo położony kościół św. Jovana Kaneo z fragmentami fresków z XV w. Można do niego dojść drogą wzdłuż jeziora poprzez drewniane pomosty lub krętą uliczką ze starówki. Z góry roztacza się rozległa panorama okolicy.
Bazylika św.Zofii
Kościół św. Jovana Kaneo

W Ohridzie przetrwały liczne kościoły: św. Bogurodzicy Pervilepty z XIII w. z freskami ze scenami z życia św. Klimenta i o ciekawej dekoracji zewnetrznej (obok galeria ikon), mniej reprezentacyjne zewnętrznie ale za to w środku pokryte freskami są kościoły św. Konstantyna i Heleny, św.Dymitra.

Dwie cerkwie Bolnickie z XIV w. – św. Mikołaja i św. Bogurodzicy, nazwane tak od słowa „bolnica” – szpital, gdyż posiadały pomieszczenia gdzie przybywający do miasta odbywali kwarantannę, potem zamienione na szpitale. 

Kościół św. Bogurodzicy Pervilepty
Dwie cerkwie "bolnickie"

Pomiędzy cerkwiami zdarzają się stare zabytkowe domy z XIX w., piętrowe z wyszkami, w dwóch z nich mieści się muzeum narodowe ze zbiorami archeologicznymi i etnograficznymi.

Na zewnatrz obwodu murów miejskich znajdują się dwa meczety - Ali Paszy i Abedina.

Miasto posiada wąsiutką plażę i dla plażowiczów przygotowano drewniane pomosty i tarasy nadwieszone nad wodą.

Ohrid jest miastem bardzo turystycznym, pełno tu restauracji z tarasami, uroczych kafejek, sklepów z ciekawymi pamiątkami. Ulice starówki ożywiają się szczególnie wieczorem przyjmując kolorowy tłum spacerowiczów.

Co roku odbywają się w mieście letnie festiwale muzyczne.

Sklep z rękodziełami i strojami folklorystycznymi
Stragan pełen wełnianych skarpet

 

SVETY NAUM

Miejscowość znajduje się na południowym brzegu jeziora Ohrid, tuż przy granicy z Albanią. W X w. Naum, uczeń Cyryla i Metodego założył tu kościół. Obecny pochodzi z XVI w.; jego wnętrze całkowicie pokrywają piękne freski z XVI i XVII w. Jest tu grób świętego, podobno gdy przyłożyć ucho do kamiennej płyty słychać bicie jego serca ale naukowcy twierdzą, że to podziemna rzeka przepływa dołem po kamieniach. Kościół stoi na dziedzińcu klasztoru przerobionego w poprzednim wieku na hotel.

Niżej na wyspie na rzece, która wpada z wielkim szumem do jeziora jest wytworna restauracja na trawie, pod starymi drzewami, można też popływać łódką. Droga prowadząca z parkingu na łące do jeziora biegnie wzdłuż długiego szpaleru straganów z pamiątkami, są też smażalnie różnego mięsiwa ze stolikami na brzegu przy szerokiej i piaszczystej plaży. Mały port proponuje dłuższe i krótsze wycieczki na różnych statkach.

 

STRUGA

Niewielkie miasto nad jeziorem Ohridzkim w miejscu gdzie wypływa rzeka Czarny Drin, latem zamienia się w wakacyjny kurort o sympatycznej atmosferze. Starsza dzielnica z 19-wiecznymi budynkami wdłuż ulicy z oryginalnymi starymi brukami przeznaczona tylko dla pieszych olśniewa kolorowymi witrynami sklepów z odzieżą według ostatniej mody włoskiej. Bary, kawiarnie i restauracje pod kolorowymi parasolami rozłożyły się po obu stronach Driny dochodząc aż do plaży nad jeziorem.

Symbolem miasta jest przeznaczony tylko dla spacerowiczów Most Poetów związany z corocznym festiwalem poezji. Zawirowania wody pod nim wykorzystują łabędzie podpływając pod most i dając się ponieść silnemu nurtowi, powtarzają tę zabawę wielokrotnie ku uciesze gapiów.


W zachodniej części miasta jest wielka hala targowa kipiąca życiem przez cały dzień, można w niej kupić wszelkie artykuły spożywcze, lokalne przysmaki, tekstylia i wiele drobiazgów.

Most Poetów Łabędzie w nurcie rzeki

 

RADOŻDA

Małe osiedle na brzegu jeziora Ohrid między Strugą a granicą. Posiada kilka pensjonatów i restauracji ; raj dla rybaków ale plaży brak. Warto tu przyjechać aby zobaczyć ciekawą cerkiewkę św.Michała Anioła z XIII w. urządzoną w niszy na pionowej scianie pod skalnym nadwisem zabudowanym ceglano-kamiennym murkiem. Wokół wejścia i wewnątrz przetrwały freski. Niedawno poprawiono drewniane podpory.

Dwa ciągi schodów ze wsi łączące się pod skałą pozwalają osiągnąć to miejsce kultu. W okolicy jest razem 7 kościołów, prowadzą do nich małe żółte strzałki.

 

WIECZORY POETYCKIE :

Festiwal poezji w Strudze jest jednym z najstarszych festiwali poetyckich na świecie. Pierwszy odbył się w 1962 r. dla upamiętnienia 100-lecia wydania zbioru poezji i pieśni braci Miladinov. Od 1965 stał się festiwalem międzynarodowym a w rok później utworzono nagrodę „Złotą koronę” przyznawaną corocznie najlepszemu żyjącemu poecie.

Festiwal odbywa się w sierpniu i trwa 3 – 5 dni.

Laureatami byli m. inn.:

1967 – Bułat Okudżawa
... 
1975 - Pablo Neruda
...
1987 - Tadeusz Różewicz (Polska)
...
1999 – Yves Bonnefoy (Francja)
2000 – Edoardo Sanguineti (Italia)
2001 - Seamus Heaney (Irlandia)
2002 - Slavko Mihalic (Chorwacja)
2003 - Tomas Tran-strömer (Szwecja)
2004 - Vasco Graça Moura (Portugalia)
2005 - William S. Merwin (USA)
2006 - Nancy Morejon (Kuba)
2007 - Mahmoud Darwish (Palestyna)
2008 - Fatos Arapi (Albania)
2009 - Tomaž Salamun (Słowenia)
2010 - Lubomir Levchev (Bułgaria)
2011 - Mateja Matevski (Macedonia)
2012 - Mong Wally Serota - (Afrika Południowa)
2013 - José Emilio Pacheco (Meksyk)
2014 - Ko Un (Korea Pł2015 - Bei Dao (Chiny)
2016 - Margaret Atwood (Kanada)