menu

BUŁGARIA NIEZNANA

 

"martenica"

1 Pliska, Veliko Tarnovo, Etara, Kovaczevica, Nikopolis, Gradiszte, Dolen, Dospat, Sarnica, Pobit Kamak, Sziroka Lyka, Gela, Batak, Czudnite Mostowe, Petrusztica, Baczkovo, Asenovgrad, Bojana, Stobskie Piramidy, Zemen,
2 Mezek, Gluchite Kamani, Madżarovo, Dolni Glavanak, Dolno Czerkoviszte, Pczelari, Kardżali, Kamenite Gabi, Vkamenata Svatba, Perperikon, Aleksandrovo, Tatul, Benkovski, Dobromirci, Fotinovo, Kajolaba, Drangovo, Szumnatica, Harman Kaya, Vkamenata Gora,
 

Bułgaria znana jest najbardziej z czarnomorskiego, piaszczystego wybrzeża ale w rzeczywistości jest krajem bardzo górzystym. Góry zajmują  2/3 jej powierzchni, oprócz wielkich łancuchów są tez i znacznie mniejsze, jednym z nich jest Sakar w południowo-wschodniej części kraju.

3 Ardino, Studen Kladenec, Belintasz, Rogacz, Krasino, Starejszyno, Zlatograd, Plovdiv, Samokov, Teteven, Trjavna, Czudnite Skali, Pobiti Kamani,
    4 Sakar, Bogumil, Ovczarovo, Hljabovo, Harmanli, Debelt, Ustremski Monastyr, Dobrycz, Gabrovo, Bożency, Ovecz, Monastyr Szaszkanite, Bjala, Arapovski Monastyr, Koprivsztica, Buzovgrad, Hisaria, Etropole,
      5 Kazanlak i okolice, Starosiel, Strelcza, Żerawna, Rożenski Monastyr, Markeli, Trojanski Monastyr, Elena, Szumen,

GÓRY SAKAR

Niewielkie pasmo górskie w południowo-wschodniej części Bułgarii, ma zaledwie 40 km długości i 15 km szerokości,  rozciąga się z płn-zach na płd-wsch między rzekami Marica i Tundża. Najwyższy szczyt to Viszegrad - 856 m n.p.m. najdłuższa rzeka Sakaru, Sokolica, ma 60 km długości.
W tych górach przetrwały liczne ślady pobytu jego dawnych mieszkańców ; starożytni Trakowie pozostawili menhiry, dolmeny, z okresu antycznego pozostały ruiny fortecy, ze średniowiecza – kościoły, z czasów panowania tureckiego pochodzi meczet.
W pocz. XXI w. przywrócono po 50 latach starą tradycję uprawy winorośli na południowych zboczach Sakaru w okolicy Sziszmanova. Winnica « Bratanov » produkuje wina : chardonnay i tamianka, syrah, cabernet, merlot, rubin, mavrud. Podobnie winnica „Malkata Zwiezda”.

OVCZAROVO

Niewielka wieś na płn-wsch od Harmanli posiada menir zwany „Szuszul Kamak”, wysoki słup kamienny postawiony przez plemię Traków w nieznanym nam, kultowym celu kilka tysięcy lat przed naszą erą. Łatwo go dostrzec zaraz na wjeźdze do wsi, w małym ogrodzeniu, wysmukły, stożkowy, ma 2,20 wysokości, dziwne zgrubienie z boku i wyraźne ślady wygładzania na powierzchni.
Niedaleko znajduje się winiarnia „Malkata Zwiezda”.

BOGUMIL

Mała wioska niedaleko miasta Harmanli przechowała z czasów tureckich zgrabny meczet wybudowany w 1518 r. widoczny z szosy. Stanowił mauzoleum islamskiego świętego Hazar Baba.

Po ustąpieniu tureckich okupantów zamieniono go na cerkiew, wewnątrz na ścianie nadal widoczne są malowidła z krzyżami, potem został opuszczony, zaniedbany, od lat pozbawiony jest minaretu.

HLJABOVO

Małe miasteczko niedaleko Topolovgradu, na północych zboczach gór Sakar, w jego okolicy znajduje się 9 dolmenów i 2 inne obiekty z epoki megalitów (XII – VI w. p.n.e.).

“Naczevi czairi” jest największym dolmenem w Bułgarii, posiada długi, kryty korytarz z wielkich płyt kamiennych i 2 prostopadłe komory w tym jedną z przedsionkem. Znajduje się ok 2 km na zach. od miasta, tablic informacyjnych brak, jedynie rodzaj wydłużonego parkingu po południowej stronie szosy zachęca do zatrzymania się, od niego prowadzi brukowana kamiennymi płytami ścieżka do dolmenu (5 min). Stanowił niegdyś miejsce pochówku, zapewne grób rodzinny. Na jego płycie, starym zwyczajem leży kilka podarków: owoce, słodycze.

HARMANLI

Miasto położone nad Maricą u południowych zboczy Sakaru. Zachowało długi, solidny, kamienny most, wybudowany w 1585 r. przez miejscowego tureckiego Paszę. Most przetrwał wieki prawie bez uszkodzeń nad wyschnietą dziś odnogą rzeki. Napis na marmurowej tablicy na nim głosi : « ten most jest jak świat, przechodzą przez niego i król i biedny człowiek ». 

 

DEBELT

Miasteczko na płd-zach od Burgas (20 km) posiada na swoim terenie archeologiczną odkrywkę trackiego sanktuarium. W czasach rzymskich, w I w. stacjonował tu VIII legion i z tych koszarów z czasem wyrosło miasto Deultum, a przez następne wieki stało się ważnym centrum ekonomicznym i handlowym w regionie. Archeologowie odsłonili ulice krzyżujące się pod kątem prostym, wykładane kamiennymi, wielkimi płytami, fragment portyku z kolumnami, zarysy murów domów z bazami i ułomkami kolumn, w składach – pozostałości pękatych amfor służących do przechowywania żywności.

Wyznawany kult boga uzdrowiciela Asklepiosa i jego świątynię z czasem zastąpiono kultem imperatora Septimiusa Severusa. Z jej marmurowych kolumn i płyt niewiele pozostało gdyż później wybudowano na jej części rzymską rezydencję. Termy jako ośrodek życia socjalnego zajmowały wielki obszar i miały wiele pomieszczeń. Niedawno odkopana  obronna, północna, masywna baszta-brama wchodzila w skład systemu obronnego.
W pocz. IX w. po długim oblężeniu han Krum zdobył Deultum, które w ten sposób znalazło się na granicy między Bizancjum a krajem Bułgarów, bronionej potężnym murem zwanym « Erkesiya » długim na 160 km z fortecami i basztami. Odtąd przez 200 lat Bizantyjczycy płacili doroczny haracz Bułgarom i wysyłali im misjonarzy aż do najazdu Turków, którzy narzucili swoje, odmienne prawa.

Lokalne muzeum oddano do zwiedzania,  po remoncie, wiosną 2016.

Ekspozycja nowoczesna i przejrzysta pokazuje zbiory eksponatów z różnych epok, pochodzących z wykopalisk od IV w. p.n.e. poprzez okres rzymski, bizantyjski, do XIV w.

   

USTREMSKI MONASTYR

U podnóża pasma górskiego Sakar, 8 km na południowy wschód od Topolova (w regionie Haskova) nad rzeką na skraju lasu znajduje się Ustremski Monastyr. Początki jego fundacji sięgają średniowiecza. Mur z wysoką bramą kryje nieregularny, trawiasty dziedziniec ze wspaniałymi kwietnikami i ukwieconą wiatą na środku. Jego dłuższy bok zajmuje piętrowy budynek z celami klasztornymi, wzdłuż pozostałych są zabudowania gospodarcze.
Obecna cerkiew św.Trójcy pochodzi z 1836, niewysoka, 3-nawowa z przedsionkiem, kryta jest zwykłym dachem bez kopuły, wnętrze pokrywają freski. 

INNE MIEJSCOWOŚCI

DOBRYCZ

Miasto położone w płn-wsch regionie Dobrudża, 40 km od Varny i 38 km od granicy z Rumunią, a trochę bliżej czarnomorskiej plaży w Bałczyku lub Albenie.

Z tradycyjnej XVIII-XIX–wiecznej zabudowy przetrwały : trójnawowa cerkiew Sv.Georgi z cennymi freskami i ikonami, obok stylowe obszerne domostwo w ogrodzie, zajmowane przez muzeum etnograficzne regionu.

Zachowany został też fragment dawnej dzielnicy ; uliczka  z domami, sklepikami i warsztatami rzemieślników a wokół niewielkiego placu z wieżą zegarową tradycyjna mehana o kolorowym folkorystycznym wystroju, apteka i kilka innych obiektów. Otaczające ją wielopiętrowe budynki pochodzą głównie z 2 poł. XX w. i mają typowe cechy komunistycznych budowli lecz nie zasługują jeszcze na miano zabytków.
 

GABROVO

Znajduje się w centralnej części kraju, prawie w środku geograficznym Bułgarii. Zachowało kilka tradycyjnych domów z okresu Odrodzenia Narodowego wartych obejrzenia wzdłuż paru uliczek, wieżę zegarową, cerkiew i kamienny most na Jantrze.

Osobliwością miasta jest jedyne na świecie Muzeum Humoru i Satyry. Mieści się nad rzeką, zaledwie 300 m od starej, zbytkowej dzielnicy miasta. W sali na dole są ilustracje najpopularniejszych dopcipów na temat legendarnego skąpstawa Gabrowian, m.inn. tradycja obcinania kotom ogonów aby szybciej przechodziły przez otwarte drzwi wpuszczając mniej zimna do domu. Na górze jest interesujaca wystawa satyrycznych rysunków grafików na aktualne tematy światowe.

   

BOŻENCY

Wieś, położona w górach niedaleko od Gabrova. Po obu stronach rzeki Bojanki i na górce kilkadziesiąt wiekowych domostw z XVIII – XIX w. kryje się w gęstej zieleni ogrodów.


Solidne domy o białych ścianach i dachach krytych wielkimi płytami kamienymi zamieszkiwali niegdyś rolnicy, hodowcy i rzemieślnicy, potem upodobali je sobie pisarze i artyści. Obecnie niektóre z nich stanowią małe muzea folklorystyczne lub mieszczą małe hoteliki.

Cerkiew Św.Ilja wybudowano na wzgórzu w 1835, szkołę obok w 1871. We wsi jest mehana, kawiarnia, fabryczka specyficznych, unikalnych słodyczy, kilka sklepików z artykułami z regionu.

(wstęp do wsi  jest płatny 2 leva od osoby, auto należy zostawić na parkingu przy wejściu) 

 

ARAPOVSKI MONASTYR

Monastyr znajduje się 8 km na północny-wschód od Asenovgradu, koło wsi Zlatovrah. Pochodzi z poł. XIX w. jest jedynym wybudowanym w czasie panowania tureckiego, miejsce wybrano ze względu na pobliskie cudowne źródło.
Zamknięty czworobok murów otacza wielki teren. Po środku stoi cerkiew Sv.Nedelji, przysadzista, trójnawowa z 3 absydami, portykami i transeptem, nakryta spadzistymi dachami z wieżą z kopułą. Freski pokrywające jej ściany przedstawiają Cyryla i Metodego jako nauczycieli narodu bułgarskiego.

Obok wznosi się masywny budynek - wolnostojąca wieża - rezydencja hajduka Angela Voyvody, dołem murowana, dostosowana do obrony, wyżej - z drewnianym, nadwieszonym pięterkiem mieszkalnym o 4 izbach. W wieży mnisi utworzyli małe muzeum.

Do murów otaczających monastyr przylegają liczne budynki gospodarcze i klasztorne 2-u i 3-y piętrowe, mnisi prowadzili tu szkołę dla dzieci z okolicy.  Za murem północnym na źródle wybudowano kaplicę, pośród jej fresków, ten na fasadzie przedstawia nawrócenie cara Borysa Michaila I.
   

OVECZ (PROVADIJA)

Forteca Ovecz znajduje koło miasta Provadija (50 km na zach od Warny). Jej położenie jest unikalne; na wysokiej, płaskiej i obszernej platformie w masywie skalnym o bardzo pionowych, 25-metrowych zboczach, otoczonym z trzech stron szerokim zakolem rzeki.  Miejsce było naturalnie niedostępne, łatwe do obrony, nawet budowa murów była nie potrzebna. Takie usytuowanie wykorzystane zostało kolejno przez Traków, Rzymian, Bizantyjczyków, Bułgarów i Turków Osmańskich, którzy zdobyli Ovecz w 1388 i utrzymali aż do końca XVII w.

Forteca dostępna była przez 3 wejścia; od zachodu i wschodu przez wąskie, bardzo strome, wykute w skale schody zakończone wieżami i łatwe do obrony i trzecie główne wejście od  strony północnej, poprzedzone drewnianym pomostem z sąsiedniego wzgórza, łatwym do usunięcia w razie ataku nieprzyjaciela. Broniła go wysoka, najeżona blankami masywna wieża - brama na planie kwadratu z nadbudówką z drewna i mostem zwodzonym. Od niej na teren fortecy prowadził wykuty w skale 15-metrowy korytarz zabezpieczający przed ewentualnym ostrzałem. Tędy wwożono zaopatrzenie i wszystko co było niezbędne do życia mieszkańcom.

wejście od  strony północnej, poprzedzone drewnianym pomostem z sąsiedniego wzgórza

wewnętrzny korytarz skalny zabezpieczający przed ewentualnym ostrzałem
Na platformie, na skraju skarpy w okresie XII - XIV w. wykuto w skale fundamenty, piwnice i częściowo ściany domów. Ich piętra były zbudowane z drewna, mieszkańcy mieli przyjemny widok na okolicę ; okna wychodziły na wschód na skaliste wzgórze, na las w wąwozie, a wejścia znajdowały się od zachodu z głównej ulicy, której za bruk służyła goła skała.
Na płaskiej powierzchni skały system wyrytych, długich rowków z szerszymi wgłębieniami mógł służyć do zbierania deszczówki i zlewania jej w większe zbiorniki. Była też studnia wydrążona w skale, głęboka na 79 m.

Forteca pełniła najważniejszą rolę w okresie XII – XIV w. Tu był ośrodek władzy administracyjnej i militarnej, były 3 cerkwie, największa metropolitarna miala 18 x 14 m, 3 nawy, jako fundament wykorzystano litą skałę, zbudowano ją z bloków kamiennych przekładanych płaskimi czerwonymi cegiełkami. Przy prezbiterium i od strony fasady widać 10 grobów wykutych wprost w skale, ich pokrywy nie zachowały się. Z pewnością pochowano w nich lokalnych duchownych i arystokrację.

Z góry jest niepowtarzalny widok na aktualną zabudowę Provadiji, na zielony, zadrzewiony wąwóz, na skaliste wzgórza na horyzoncie otaczające pierścieniem platformę.

Tędy przechodzi czerwony szlak turystyczny od Ovecz poprzez wykute w skałach monastyry i ślady działaności Traków do wsi Monastir.
Obecnie najwygodniej wejść do twierdzy od parkingu z kasą koło restauracji poprzez lasek zakosami wygodnymi chodnikami i przez matalową wieżę ze spiralnymi, szerokimi schodami albo od wsi Monastir starymi, wykutymi w skale schodkami.

   

MONASTYR SZASZKANITE (PROVADIJA)

Monastyr jest wykuty na wysokości 30 m w ścianie skalnego wąwozu w którym leży Provadija. Widać go z północnej części miasta, powyżej kościoła sv.Georgi jak i prowadzący do niego wiszący most z sąsiedniej skały. Można do niego dotrzeć ścieżką z zamku Ovecz wychodząc przez główną bramę i długi, drewniany pomost. Odległość około 2,5 km. Metalowy most prowadzi nad przepaścią do zakratowanego otworu jednej celi. Było w nim 10 cel dla mnichów, w dwóch grupach ; w pierwszej 3 i obok 2 osobne, dalej 5 połączonych korytarzem, ostatnia cela stanowiła mały grobowiec.

   

BJALA

Nadmorska miejscowość położona jest 60 km na południe od Varny. Niedawno odkryto w niej niedaleko portu pozostałości dawnego miasta winiarzy z IV – VII w. na półwyspie Sv.Atanas. Wszyscy jego mieszkańcy zajmowali się uprawą okolicznych winnic i produkcją wina w wielkich ilościach. Świadczą o tym pozostałości składu i pomieszczenia z potezną prasą do wytłaczania winogron i niezliczone, olbrzymie, pękate amfory po 300 litrów pojemności znalezione w każdym domostwie i produkowane na miejscu.

Miasto otoczone było obronnym murem poprzedzonym fosą, posiadało wielką bazylikę dla kultu chrześcijańskiego, rezydencję biskupią, dwa baptysteria, łaźnie miejskie, ponad 30 budynków mieszkalnych z pomieszczeniami gospodarczymi, a przede wszystkim liczne instalacje do produkcji wina. Przy tak wielkiej produkcji ówczesna Bjała zaopatrywała w wino wielu konsumentów z odległych regionów do czego dysponowała małym portem u podnóża skarpy i latarnią morską na niej.

Miasto winiarzy zniszczone zostało w czasie najazdu Awarów i Słowian w 614 r.

fragment bazyliki

chrzcielnica

Nowoczesna odkrywka zabezpiecza wykopaliska wzdłuż aleji prowadzącej do odbudowanej części trójnawowej bazyliki z VI w. Wielkie malowidła rozpięte na stelażach pokazują jak wtedy pracowali winarze i jak się ubierali na niedzielne procesje wokół bazyliki.
Warto zwrócić uwagę na ślady łapek psa odciśnięte w świeżej glinie przy produkcji średniowiecznych płyt posadzkowych, w ten sposób, przypadkowo czworonóg uwiecznił swój pobyt na Ziemi.

   

KOPRIVSZTICA

Koprivsztica, urocze miasteczko zwane „małym Plovdivem” ze względu na charakterystyczną zabudowę z początku XIX w. w stylu bułgarskiego „Przebudzenia Narodowego”.
Rozłożone wzdłuż rzeki Topolnicy, na południe od gór Starej Planiny, na wysokości 1100 m npm dawniej było bogatym; ożywionym miastem żyjącym z handlu, zamieszkałym przez bogatych kupców. W okresie panowania Imperium Tureckiego posiadało nawet pewną formę niezależności i zakaz osiedlania się w nim Turków. Jego znaczenie zmalało wraz z upadkiem handlu na skutek walki wyzwoleńczej Bułgarów i zmiany sytuacji politycznej.  Koprivsztica zamarła w swojej ówczesnej formie architekturalnej z końca 19 stulecia.

Wokół głównego placu 20-go Aprila z mauzoleum-pomnikiem poległych za wolność, rozproszone są zabytkowe domy, 4 z nich są do zwiedzania tutaj, 2 pozostałe znajdują się w płd. części miasta.

Budynek dawnej szkoły ssv.Cyryla i Metodego zamieniono obecnie na Galerię Sztuki.

Spacer po brukowanych lokalnymi kamieniami uliczkach pośrod kolorowo tynkowanych domków z nadwieszonymi pięterkami, na górkę do starej cerkwii i poprzez liczne kamienne mostki na rzece dostarczy niezapomnianych wrażeń.

   

BUZOVGRAD

Niewielkie miasteczko, 5 km na południe od Kazanlaku posiada malowniczy dolmen o skomplikowanej formie, ustawiony przez Traków w II w. p.n.e. zwany „Wratata na boginata” albo „Basztin Kamak” lub po prostu „Megalita”.

Stanowił sanktuarium gdzie odbywały się ceremonie religijne jako brama prowadząca w ten inny, nieziemski świat i prawdopodobnie był obserwatorium astronomicznym i służył jako kalendarz; odgrywał też rolę w czasie zjawiska zrównania dnia z nocą. Wygląda jak gigantyczny górski kopczyk ułożony z wielu  głazów jeden na drugim, z dużym „oknem” w środku i wykutą w kamieniu podziałką z boku. Z pewnością miał łączność wzrokową i „dymną” z grobowcami-sanktuariami w kurhanach w okolicy. Można do niego dojść znakowaną zielonym szlakiem eko-ścieżką z placu w miasteczku, przez las na pobliskie wzgórze, czas – około 1 godz, widok z góry z wys. 570 m jest wspaniały.
   
HISARIA

Miasto znane już w starożytności ze swoich ciepłych, leczniczych źródeł, znajduje się między Plovdivem a Karlovem na płaskowyżu Srednia Gora. Posiada bogatą historię; gdy Rzymianie opanowali w I w. starożytną Trację, nazwano je Augusta i z czasem stało się jednym z 3 najważniejszych miast regionu. Otaczający je czworobok wysokich do 11 m murów obronnych, z bardzo masywną, dobrze zachowaną bramą południową zadziwia swoim ogromem. W jego obrębie mieściły się budynki użyteczności publicznej, termy, amfiteatr, rezydencje, koszary spichrze i magazyny a także dwie bazyliki wszesnochrześcijańskie wybudowane później. Pod panowaniem tureckim, miasto stało sie małą mieściną pod nazwą Hisaria, zajmowało zaledwie część dawnego obszaru, a rzymskie ruiny posłużyły jako material budowlany.

Obecnie potężne mury rzymskie jak przed wiekami otaczają teren dawnej Augusty gdzie ruiny licznych budowli spotyka się wszędzie, największą odkrywkę stanowi rozległy teren łaźni, resztę pokrywa na wpół dziki, egzotyczny park. Poza murami, w kurhanie położony jest grobowiec bogatej rodziny z IV w. bardzo przypominający antyczne trackie grobowce. W komorze zachowała się mozaikowa posadzka i kolorowe malowidła w niszach.

Muzeum miejskie eksponuje przedmioty z lokalnych wykopalisk i fragmenty dekoracji z łaźni, także starą biżuterię, szczególnie damskie naszyjniki, bransolety, zapięcia płaszczy i wielkie, srebrne klamry pasów.

Hisaria jest znanym ośrodkiem termalnym, w mieście wytryskają 22 źrodła lecznicze, ich temeratura wynosi 37° – 52 °C, są też publiczne ujęcia wody i galerie spacerowe dla kuracjuszy.

   

ETROPOLE i ETROPOLSKI MONASTYR

Małe, spokojne miasteczko na wsch. od Sofii, położone u podnoża gór Starej Płaniny, nad rzeką Mały Iskar.

Wśród jego zabudowy wyróżnia się wieża zegarowa nakryta zgrabnym drewnianym hełmem, wybudowana w 1710, jest jedną z najstarszych w Bułgarii. Niedaleko od niej, na placyku biało tynkowany budynek z charakterystycznym  portalem w stylu tradycyjnej architektury z XIX w. mieści obecnie muzeum.

Cerkiew Św. Michała Anioła z 1837 znajduje się nieco dalej na północy miasta, otoczona drzewami. Na przykościelnym cmentarzyku stoi ciekawa kolumna upamietniająca 8 poległych w 1887 roku w walkach ruso-tureckich.

Monastyr Etropolski Św.Trójcy znajduje się 5 km od miasteczka na zalesionym zboczu góry  Cerni Vrah.

Wysoki, biały mur z niewielką, skromną bramą otacza zabudowania klasztorne. Jego fundację w tym miejscu datuje się na 1158, aktualną cerkiew wybudowano w 1858 a zabudowania klasztorne w 1833. Świątynia odznacza się swoją zgrabną sylwetką z 5 kopułami z wieżyczkami i stojącą tuż obok dzwonnicą w tym samym stylu. Cerkiew wzniesiona jest na planie krzyża, ma trzy nawy i dwie boczne kaplice. Wnętrze pokrywają całkowicie freski.
Wokół dziedzińca przylegają do murów liczne zabudowania mieszkalne, reprezentacyjne, gospodarcze oraz  pomieszczenia dawnej szkoły. Klasztor posiada bogatą kolekcję ikon i ksiąg religijnych.

Kaskada „Varovitec” – Poniżej monastyru na stromym zboczu, kryje się mroczna  pieczara  z obrośniętymi mchem nawisami z których spływa kaskadami źródlana woda. Należy przejść na tyły cerkwi, wyjść przez drewnianą furtę, droga obramowana poręczami poprowadzi po stromym zboczu pod kaskadę.  

 

  1 2 3 5