menu

BUŁGARIA NIEZNANA

c.d.

 

1 Kovaczevica, Nikopolis, Gradiszte, Dolen, Dospat, Sarnica, Pobit Kamak, Sziroka Lyka, Gela, Batak, Czudnite Mostowe, Baczkovo, Asenovgrad, Bojana, Stobskie Piramidy, Zemen,
2 Mezek, Gluchite Kamani, Madzarovo, Dolni Glavanak, Dolno Czerkoviszte, Pczelari, Kardżali, Kamenite Gabi, Vkamenata Svatba, Perperikon, Aleksandrovo, Tatul, Benkovski, Dobromirci, Fotinovo, Kajolaba, Drangovo, Szumnatica, Harman Kaya, Vkamenata Gora,
  Bugaria, kraj synny z dugiego wybrzeża nad Morzem Czarnym gdzie chętnie wyjeżdżamy na soneczne wakacje.   3 Ardino, Studen Kladenec, Belintasz, Rogacz, Krasino, Starejszyno, Zlatograd, Plovdiv, Samokov, Pobiti Kamani,
  Znamy jej zabytkowe miasteczka nadmorskie; Nessebar, Sozopol, Warnę, kilka ważniejszych klasztorów w gębi kraju.   4 Sakar, Bogumil, Ovczarovo, Hljabovo, Harmanli, Debelt, Ustremski Monastyr, Ovecz, Monastyr Szaszkanite, Bjala, Arapovski Monastyr, Koprivsztica, Buzovgrad, Hisaria,
  Oto inny region kraju warty obejrzenia   5 Kazanlak i okolice, Starosiel, Strelcza, Markeli,

RODOPY WSCHODNIE

Rodopy, zajmują wielki obszar w poudniowej części kraju.

Ich część wsch. nie jest zbyt wypiętrzona, najwyższy szczyt Vejkata osiąga 1463 m, inne rzadko przekraczają 1000 m, przeciętna wysokość to 350 - 700 m. Lasy przeplatają się z polami uprawnymi, osiedla są nieliczne i niewielkie. Góry przecina rzeka Arda tworząc malowniczy przeom niedaleko Madżarovo i rozlewa się szeroko w sztuczne jeziora spowodowane zaporami w Kardżali i Studen Kladec.

Rodopy wschodnie powstay w wyniku wypiętrzenia obszaru stanowiącego niegdyś dno morskie z czynnymi wulkanami. Dlatego znajdują się tu rzadkie mineray kopalne a skay na skutek dziaalności górotwórczej i erozyjnej natury przybray dziwaczne, niespotykane gdzie indziej formy.

obrus w rodops kratę

 

Historia regionu związana jest ze starożytnymi Trakami, którzy pozostawili wiele zagadkowych śladów, nie brak budowli antycznych i średniowiecznych, wspomnienia legendarnego mitu Orfeusza, o wpywach z okresu panowania tureckiego świadczą liczne wieże minaretów i tradycyjny ubiór ludności w większości Pomaków - potomków Turków i Bugarów, którzy przyjeli islam w okresie okupacji tureckiej.

 

MEZEK

Miasteczko leży 20 km na zach. od Svilengradu, blisko granicy tureckiej. Znane jest z największego grobowca Traków z IV w.p.n.e. w kurhanie zachowanego w stanie oryginalnym (tumulus Meltepe). Skada się z dugiego na 20 m, sklepionego korytarza, dwóch prostokątnych pomieszczeń i okrągej salki z kopuą – waściwego grobu (razem: 30 m dugości). Ściany wykonano z kamiennych bloków dokadnie do siebie przylegających z użyciem żelaza - zawiasy drzwi, klamry. W środku znaleziono ślady 6 pochówków oraz przedmioty ze zota, z brązu i żelaza oraz szklane i ceramiczne. Najcenniejsza jest brązowa figura dzika naturalnych rozmiarów oraz  wielki trójnóg-świecznik z figurą tańczącego satyra peną gracji. Znalezione obiekty reprezentują hologramy w gablotach, oryginay znajdują się w muzeach.

korytarz grobowca sklepienie grobowca

Nad miasteczkiem na wzgórzu przetrway ruiny obszernego, średniowiecznego, bugarskiego zamku z XI-XII w., najlepiej zachowanego do naszych czasów pośród innych.

Twierdza "Neutzikon" o wysokich murach z lokalnego kamienia i pasów ceglanych wzmocnionych okrągymi basztami zamyka olbrzymi teren dziedzińca. Na nim zapewne byy konstrukcje drewniane i dziś nie zachowane. Z góry jest rozlegy widok na caą okolicę.


Niedaleko, na wzgórzu Szejnowiec znajduję się inny, mniejszy tracki grobowiec kopuowy, a w wysokiej skale trapezowate, charakterystyczne nisze drążone przez Traków.

Region wokó Mezek znany jest z licznych winnice produkujących doskonae wina. Waścicielką jednej z winiarni "Katarzyna Estate" jest Polka, jej doskonae wina “Mezzek” podawane są w wielu bugarskich restauracjach i można je także degustować na miejscu.

GŁUCHITE KAMANI

To nazwa zespou religijnego megalitycznych Traków z XII – VI w. p.n.e. w postaci trapezowatych, wydużonych nisz wykutych w gigantycznych skaach, osobliwościach terenu. Poożony jest na poudnie od wioski Mako Gradiszte w lesie.

Od szosy prowadzi gruntowa droga, trudno przejezdna dla aut osobowych, po 2 km zamienia się w wąską ścieżkę meandrującą u podnóża wysokich ska, wszystkie ich pionowe ściany pokrywają nisze, jest ich ponad 200. W jednej ze ska wykuto grobowiec i schody prowadzące na szczyt. Górujące nad okolicą skay symbolizoway przejście od spraw ludzkich do duchowych, niebiańskich wykonywane przez kapana wstępującego na górę. Miejsce otoczone byo murem z którego pozostay fundamenty.


MADŻAROWO

Miasto na wschód od Kardżali w miejscu gdzie rzeka Arda opuszcza swój gęboki wąwóz i rozlewa się w szerokie zakola.

Powstao tu obserwatorium wędrownych sępów egipskich przylatujących na okres lęgowy (gatunek wymierający pod ścisą ochroną). Widać je krążące wysoko ponad stromymi ścianami ska „Kovan Kaya”. Mae muzeum nad rzeką (nad „mechaną” przy moście) zaznajamia z ich życiem i trasami przelotów.
Cechy charakterystyczne sępa egipskiego: rozpiętość skrzyde – 1,80 m, dugość tuowia – 60 cm, upierzenie – biaoczarny z żótą gową i biaym ogonem.

Wokó Madżarowa znajdują się ciekawe pozostaości dziaalności Traków pochodzące z epoki megalitów.

drewniana makieta sępa egipskiego nakrapiane jajo sępa egipskiego

 

DOLNI GLAVANAK

Na zachód od wioski, w lesie znajduje się jedyny odkryty w Bugarii kromlech, dostępny oznakowaną ścieżką odchodzącą od kiosku informacyjnego z parkingiem (15 min). Skada się z wielu ustawionych pionowo supów kamiennych tworzących krąg o średnicy 10 m, wewnątrz byo miejsce zastrzeżone dla kultu. Kromlech pochodzi z VIII – VI w. p.n.e. , stanowi prawdopodobne rodzaj kalendarza sonecznego, wykorzystującego zjawisko zrównania dnia z nocą.

DOLNO CZERKOVISZTE

Na pd-zach od wsi, na pónocnym, paskim brzegu rzeki Ardy wznoszą się 3 wysokie, nagie skay pochodzenia wulkanicznego. W ich ścianach wykute są trapezowate nisze sięgające aż do szczytu, najlepiej widoczne od poudnia. Cay zespó „Kovan Kaya” liczy ich ponad 100, prawdopodobnie sużyy jako kolombarium – umieszczano w nich urny z prochami zmarych.

Na dole skay „Ak Kaya” wykuto w grocie obszerny grobowiec. Na widocznym z daleka przeciwnym, wysokim, skalistym brzegu Ardy też znajdują się podobne nisze.

Są to jedyne ślady związane z kultowym rytuaem Traków z początku epoki żelaza, jakie pozostawili po sobie. O ich wierzeniach, obrzędach, sposobach wspinaczki i drążenia ska nie ma zbyt wielu przekazów.

 

PCZELARI

Okoo 2 km na pd-wsch od wioski na zalesionym zboczu doliny Ardy bieleją formacje skalne Ak Kaya z nadwieszonymi czapami tufu wulkanicznego, w nich tracki grobowiec Kara In. Trapezowaty otwór do komory ma prawie 2 m wysokości. Jest to najbardziej malowniczy grobowiec tracki, pięknie poożony, z widokiem na dolinę rzeki. Aby do niego trafić wystarczy z szosy Pczelari - Dolno Czerkowiszte skręcić na zach. na oznakowany parking i kontynuować drogę.

KARDŻALI

Od wieków stanowi najważniejsze miasto w regionie, gdzie krzyżoway się wpywy różnych kultur oraz rozgryway liczne wojny. Monastyr sv. Jovana Prodrom ufundowano w VI - VII w. i przebudowywano 4 razy. Obecnie odrestaurowano gówną cerkiew, fragment starszej budowli i obwód otaczających je murów.

Kardżali jest dobrą bazą do zwiedzania najważniejszych obiektów w okolicy: Perperikon, Kamenite Gabi, Vkamenata Svatba, Tatul.  

KAMENITE GABI

Kamienne grzyby „wyrosy” tuż przy bocznej szosie Kardżali – Haskovo, 1 km na pónoc od wioski Beli Plast.

Są niespotykanym, specyficznym i unikalnym wynikiem erozji wielowarstwowych ska wulkanicznych o różnym skadzie chemicznym.

Grzyby mają okoo 2,5 m wysokości i podobną średnicę kapelusza, ich nóżki są rożowawe a kapelusze zielonoszare, „rosną” pojedyńczo lub po dwa, trzy razem. Do zudzenia przypominają „prawdziwki”.

VKAMENATA SVATBA (Kardżalskie Piramidy)

Skamieniay orszak ślubny a raczej formacja skalna tak go przypominąjca znajduje się koo wsi Zimzelen, 4 km na wschód od Kardżali. Na stromym zboczu wzgórza sterczą dziwaczne, śnieżnobiae piramidy przypominające ksztatem postacie w dugich, powóczystych szatach. Stoją grupkami, jedne nad drugimi, ich wysokość osiąga 10 m. Z boku jest jeszcze inna grupa o innym wyglądzie i z maymi grotami.

Niegdyś byy to skay wulkaniczne na dnie istniejącego tu morza, po ustąpieniu wody ulegy erozji atmosferycznej przyjmując tak osobliwe ksztaty, zależne od skadu chemicznego i wytrzymaości na kruszenie. W większości „piramidy” są koloru olśniewająco biaego ale miejscami ich ściany mają barwę różową, zieloną, żótą.

Legenda gosi, że to orszak ślubny skamienia ze zgrozy gdy ojciec pana modego widząc piękność panny modej gdy wiatr uchyli1 jej woalkę, próbowa skorzystać z prawa przypadającego synowi.

PERPERIKON

Pod tą nazwą kryje się starożytne, największe, najbardziej święte miejsce kultowe Traków o europejskiej renomie a wykopaliska pokazay że uprawiono tu obrzędy od wielu wieków (18 – 12 w.p.n.e.). Unikalny obiekt znajduje się 15 km na pn-wsch od Kardżali.

Jedna z wyższych gór w okolicy z koroną biaych, masywnych ska na szczycie zostaa wykorzystana w V w.p.n.e. na świątynię Dionizosa, gdzie odbyway się obrzędy, skadano ofiary na wielkim otarzu, dziaaa wyrocznia.

Świątynia bya poączona z paacem gdyż król by wtedy jednocześnie najwyższym kapanem. Pomieszczenia paacowe w liczbie 50-ciu o skomplikowanym planie, wykute po części w skaach na zboczu mieściy się na 7 poziomach. Można atwo rozpoznać schody, progi, grobowce z kwaterami sarkofagów i „tron królewski”. Prowadzia do jego podwójnych bram 100-metrowa droga wspinająca się stromo do góry pomiędzy gigantycznymi skaami i wyożona olbrzymimi pytami kamiennymi.

Bya to rezydencja króla plemienia trackich Bessów, która z czasem przeksztacia się w wielkie miasto.

W I-IV w. pozostaą część wzgórza otoczono solidnymi murami, wewnątrz mieściy się budynki mieszkalne i świątynie. Większość murów i cześć wysokiej wieży są dobrze zachowane. Wielką bazylikę pogańską przystosowano z czasem do kultu chrześcijańskiego.
Po zniszczeniu przez najazd Gotów Perperikon dziaa jeszcze w średniowieczu jako ważny ośrodek miejski aż do najazdu tureckiego. Prace archeologiczne na wzgórzu jeszcze trwają.

ALEKSANDROVO

Maa miejscowość 20 km na pónocny-wschód od Haskova przy drodze do Simeonovgrad szczyci się posiadaniem cennego grobowca trackiego w kurhanie.

Powsta w 2 po. IV w. p.n.e. i przeznaczony by dla trackiego księcia. Skada się z 15 m korytarza, prostokątnej sali 1,5 x 2 m i okrągej sali o średnicy 3,30 m i wysokości 3,40 m sklepionej kopuą. Budowla wykonana jest z wielkich bloków kamiennych bez zaprawy. Wnętrze pokrywają freski ze scenami gównie z polowania.

Nowoczesny budynek muzeum; biay blok ze szklanym hollem po środku stoi na górce poniżej kurhanu. Obszerna sala prezentuje makietę grobowca, orygina jest zbyt cenny i wrażliwy na świato aby udostępnić go publiczności. W gablotach wystawione są przedmioty z okresu trackiego znalezione w okolicy, a na ścianach ogromne fotografie innych miejsc kultowych Traków.
Ciekawa jest historia odkrycia grobowca; w  2000 roku archeolog Georgi Kitov prowadzący badania na innej odkrywce zaszed na ten pagórek intrygujący go od dawna; zobaczy świeżo wydrążony tunel prowadzący prosto do komory grobowej. Natychmiast zawiadomi odpowiednie instytucje i uzyska zabezpieczenie znaleziska przed nielegalnymi poszukiwaczami skarbów.

TATUL

Ta maa wioska poożona 15 km na pn-wsch od Momczilgradu pośrod gór o dziwacznych formach szczyci się posiadaniem trackiego sanktuarium, jednego z największych w kraju, uważanego za grobowiec Orfeusza.

Na skalistym szczycie przypominającym piramidę wykuto stopnie prowadzące do wielkiej, sklepionej niszy tworzącej prawdopodobnie mauzoleum. Jest też inny grobowiec, rytualny otarz i 3-m gębokości studnia. Mur z wielkich bloków kamiennych jak i świątynia są późniejsze, z IV-III w.p.n.e.

W średniowieczu obiekt peni rolę militarnej rezydencji.
Badania archeologiczne udowodniy, że od tysiącleci byo tu miejsce kultu rozbudowywane aż do pierwszych wieków naszej ery.

 

BENKOVSKI i okolice

Mae miasteczko 10 km na wsch od Zlatogradu, w promieniu kilkunastu kilometrów wokó niego kryją się różnorodne wulkaniczne formacje skalne, którym duga erozja nadaa zadziwiające formy. Wiele z nich nosi ślady dziaalności Traków z okresu 2 tys lat p.n.e.

Za przysiókiem Veslec na ące pod drzewem znajduje się niewysoka, wydużona skaa (dojście ścieżką na pn-wsch od krańca wsi).W niej dwa wielkie otwory; z boku na osi poziomej i taki sam na górze na osi pionowej. Pozwala to na przejście przez skaę co wedug ciągle aktualnych wierzeń ma zapewnić zdrowie i wszelką pomyślność a dolegliwości pozostaną tutaj wraz z częściami garderoby zawieszonymi na drzewie obok. Skaa uważana jest za grobowiec tracki.

DOBROMIRCI

Między Zlatogradem a Benkovski widać wydużony pas ska wulkanicznych przecinający szosę i ciągnący sie daleko na pónocny zachód. Tuż przy drodze (od pónocy) sterczy „grzybek”; jego wysokość wynosi 2 m a średnica – 3 m, wyraźnie widać że skaa bya ociosana u podstawy.

Na innej, w formie olbrzymiego kapelusza grzybowego wisi tablica informująca jakie ślady dziaalności antycznych plemion Traków można tu znaleźć.

Wdrapując się na skay atwo zauważyć, że w pewnych miejscach są one obrabiane aby nadać im żądany ksztat, wypolerowane, wydrążone tworzą dziwne formy, korytarze... , są to prawdopodobnie przejścia używane w czasie jakiegoś rytuau inicjacyjnego. Za nimi

inna, najwyższa, wydużona skaa zwana jest popularnie „Krokodylem” gdyż przypomina ksztatem tego gada z uniesionym bem i to w niej gównie znajduje się system różnych zagębień; maych okrągych, większych miskowatych z kanaami pozwalającymi na przelewanie się pynów.

Trakowie żyli u schyku epoki brązu i na początku epoki żelaza, wydaje się że to wasnie żelazne narzędzia byy niezbędne do obróbki twardej skay. Waściwie trudno tu znaleźć skaę bez śladów obróbki przez Traków.

FOTINOVO

Wioskę przecina kulkusetmetrowe pasmo ska pochodzenia wulkanicznego; zaczynają się na wschodzie nad rzeką Verbica od wypiętrzonych form i ciągną na zachód przybierając formy bardziej spaszczone. W wielu miejscach widać w nich zagadkowe wykute schodki i wyryte, dugie wgębienia niby  koleiny wozów. Są też liczne owalne gębokie wgębienia i inne bardziej lub mniej regularne otwory i wygadzone buy kamienne – to ślady rytualnej obróbki ska przez starożytne plemię Traków.

W grupie ska przy rzece widać rzeźbione tajemnicze znaki wysoko na górze, niżej otwory różnych wielkości i okrąge nisze. Nadrzeczne tarasy skalne mają wyżobione poziome wstęgi.

Na pónocnym skraju miasteczka w wysokiej grupie ska występują dziwaczne otwory, jej zgrubsza obrabiany szczyt przypomina gowę ludzką, niżej są rowki niby koleiny i także schodki.

 

Zachodnia partia ska przypomina 3 postępujące w szeregu żówie, też pene śladów trackiej dziaalności.

KAJALOBA – wioska na pd. od Benkovski posiada zespó dziwacznych ska ; można dopatrzyć się sonia podpierającego się trabą lub pijącego wodę. Miejsce uznawane jest za uzdrawiające - raz w roku pod soniową trąbą przenosi się chore dzieci i na drzewach wiesza części garberoby aby pozbyć się choroby. 

DRANGOVO – miasteczko na pd. od Benkovski ukryte w gęstym lesie nad Drangowską rzeką blisko greckiej granicy zachowao malowniczy, kamienny most sprzed wieków, dziś już nieużyw-any. Na końcu miasteczka jest jeszcze drugi taki zgrabny most na wysokim uku, częściowo uszkodzony.

SZUMNATICA - Wioska zagubiona w górach w regionie Kirkovo zachowaa swój wiejski urok sprzed wieków; stare kamienne, ukowate mosty, dawny myn napędzany koem wodnym i ciągle zdolny do użytku, starą zabudowę.

 

HARMAN KAYA (RAVEN)

Na pn-wsch od miasteczka Raven znajdowao się sanktuarium trackie w 2 tys. p.n.e.
Na wzgórzu o naturalnej skalnej platformie o średnicy okoo 10 m, otoczonej ańcuchem brunatnych ska wyryto oś i 6 koncentrycznych uków. Na jej obwodzie wykuto rodzaj tronu zwróconego w kierunku pónocnowschodnim. Niedaleko znajduje się druga podobna platforma z 11 ukami. Platformy byy prawdopodobnie wykorzystywane do obserwacji astronomicznych i określania pozycji sońca w czasie zrównania dnia z nocą. O tej porze roku, rowki wyżobione w kamiennej platformie byy wypeniane wodą odbijającą świato soneczne, co musiao robić na uczestnikach ceremonii intensywne wrażenie magii.

W innej skale naturalna grota dugosci 7 m wykorzystywana bya do celów kultowych, podobnie jak inna większa o dugości 20 m. W skale widać trapezowate nisze. Wokó znajdują się pozostaości schodów, murów pomieszczeń, otarzy i zbiorników wody, być może do rytualych ablucji.

Drogowskaz w Raven kieruje na szosę do Bivolyane, po paru kilometrach odchodzi od niej w prawo oznakowana strzaką gruntowa, dość szeroka droga w las, można nią dojechać autem prawie do celu lub dojść pieszo – ok ½ godz.

 

KWIAT ORFEUSZA

Mityczny (czy tylko ?), grający pięknie na lirze, zakochany Orfeusz, po śmierci ukochanej Eurydyki ukąszonej przez zośliwego węża wstąpi do Piekie aby wyrwać ją z rąk Hadesa. Uśpi swoją muzyką psiego strażnika 3-gowego Cerbera i już wyprowadza Eurydykę, gdy zaniepokojony, nie sysząc jej kroków za sobą, obejrza się i…  straci ją na zawsze. Odtąd, smutny snu się po świecie ukadając pieśni miosne przy akompaniamencie swojej liry.

Wesoe bachantki z zazdrości o jego wierność Eurydyce rozszarpay jego ciao a z kropli krwi padających na ziemię wyrosy pachnące, nigdy nieumierające kwiaty, które wydaway dzwięki – muzykę miości. Jego lira przeobrazia się w gwiezdną konstelację a gowa, wrzucona do Maricy przerodzia się w smoka (jak pisze Plutarch, antyczny historyk rzymski). Ten kwiat, uosabiający piękność, żywotność, nieśmiertelność, który nie występuje nigdzie indziej sta się symbolem Rodopów. Znaleźć go można w ocienionych, wilgotnych zaamaniach ska, na dnie wąwozów.
Miasto Filippopolis, dzisiejszy Plovdiv, w czasach rzymskich (w II w. p.n.e.) bio monety przedstawiające  kobietę trzymającą kwiat w ręku, siedzącą na skale, z której tryska źrodo.

Kwiat Orfeusza o naukowej nazwie Haberlea rhodopensisa a w Rodopach zwany po prostu «szapiva bilka» jest reliktem sprzed epoki lodowej należącym do grupy roślin «nieśmiertelnych» po bugarsku silivriak. Posiada ciekawą waściwość ; portafi przetrwać «w uśpieniu» niekorzystny dla swego rozwoju dugi okres suszy tracąc do 95 % wilgotności a pod wpywem wody odzyskuje swoją «świeżość» w ciągu kilku godzin. Wytrzymuje temparatury od minus 10°C do plus 35°C.

Jak go rozpoznać ? : niewielka roślinka o wysokości okoo 15 cm, rośnie kępkami, kwitnie od kwietnia do lipca niewielkimi kwiatkami, o patkach jasno- różowych lub -fioletowych, wyrastającymi po kilka na odyżce.  

 

VKAMENATA GORA

Kilka kilometrów na pn-wsch od wioski Raven, w dolinie Nanowickiej rzeki znajduje się unikalny rezerwat skamieniaych pni drzew. Liczą 30 milonów lat, mają przeważnie okoo 1 m wysokości, 40-60 cm średnicy, ich soje są dobrze widoczne, w skaach widać też skamieniae, zwęglone gaęzie. Skamieniay las powsta w wyniku zalania drzew gorącą lawą wulkaniczną na brzegu morza, potem obumare pnie wypenione zostay wodą z mineraami co spowodowao ich skamienienie.

Na przeciwnym brzegu rzeki wznoszą się wysokie, wulkaniczne skay, na ich ścianach widać charakterystyczne, trapezowate nisze wykute przez Traków.

Do Vkamenatej Gory można dojść tylko pieszo (3 km), w Raven jest drogowskaz do Bivolyane , dalej odejście drogi od szosy w lesie w prawo jest dobrze oznakowane, potem przez las i ąki strzaki są rzadkie, od studni należy kierować się do ożyska rzeki, suchej latem i dalej iść jej dnem pokonując zwaliska skalne, waściwą drogę znaczą kamienne kopczyki. Można też przyjść ścieżką od Bivolyane.

W końcu XX w. 20 pni, zostao objętych ochroną, niestety niewystarczającą i nieskuteczną, warunki atmosferyczne powodują ich niszczenie – pnie pękają, rozsypują się a wiosną rozmywa je rzeka.

 

1 3 4 5